Skip to content
Published April 1, 2018

Początek roku 1974 był czasem największego przełomu w życiu Philipa K. Dicka. To właśnie wtedy miało miejsce tajemnicze porażenie ” żywym różowym światłem”, po którym pisarza zaczęły nawiedzać dziwne wizje, w których miał wrażenie, że kontaktuje się z istotą wyższą, która odkrywa przed nim prawdziwy obraz świata. To dzięki niej, jak utrzymywał, zaczął rozumieć grekę koine, a także dowiedział się o niewykrytej chorobie swojego syna (dzięki czemu uratował mu życie). Wydarzenia te, do których źródła pisarz starał dotrzeć do końca swojego życia, rzecz jasna znalazły swoje odzwierciedlenie w jego twórczości, szczególnie w powieści Valis i jej kontynuacjach. Jednak zanim powstała ta jedna z najsłynniejszych powieści kalifornijskiego fantasty, napisał on inną, wydaną dopiero po jego śmierci historię, w której po raz pierwszy starał się zawrzeć swoje niecodzienne przeżycia – Radio Free Albemuth.

 

Fabuła w książce przedstawia alternatywną wersję historii Stanów Zjednoczonych, w których, w wyniku kontrolowanych zmian (likwidacja i dyskredytowanie konkurentów politycznych, sterowanie nastrojami społecznymi), wprowadzona zostaje dyktatura, na czele której staje prezydent Ferris F. Fremont (ta powtórzona trzy razy szósta litera alfabetu w jego inicjałach raczej nie jest przypadkiem), który wypowiada bezwzględną wojnę komunistom i tajnej organizacji Aramcheck (która, rzekomo, dąży do zniszczenia Stanów Zjednoczonych). Rozpoczyna się ponury czas ograniczania swobód obywatelskich i narastającej inwigilacji, która dotyka również dwójkę głównych bohaterów tej powieści: Nicholasa Brady’ego – sprzedawcę płyt z muzyką, który żyje w przekonaniu, że nawiązał kontakt z pozaziemską inteligencją (która nieustannie ma wpływ na jego decyzje życiowe), a także jego przyjaciela… Philipa Dicka – (uwaga!) pisarza science-fiction. Czy owa tajemnicza organizacja Aramcheck naprawdę istnieje i jakie są jej prawdziwe motywy? Kim, albo czym jest owa tajemnicza pozaziemska inteligencja? Bytem absolutnym, głosem kosmicznych cywilizacji, które starają się pomóc ludzkości, czy też jedynie szaleńczym urojeniem Nicholasa Brady’ego?

Narracja w Radio Wolne Albemuth prowadzona jest z dwóch perspektyw. Pierwsza z nich przedstawia wydarzenia z punktu widzenia Philipa Dicka, który przyjmuje dość septyczne podejście do przeżyć przyjaciela, starając się co raz, wspólnie z nim, jak to przystało na pisarza science fiction, wyjaśnić jego doświadczenia poprzez pryzmat fantasycznych teorii na temat światów równoległych i nie tylko. We fragmentach narracyjnych Philipa nie brak wątków autoironicznych, żartobliwych, w których bohater z przekąsem wypowiada się na temat własnej kariery, swojej reputacji pisarza nadużywającego różnorakich substancji. Nie brakuje tu także zgryźliwego komentarza (jakże aktualnego) na temat kondycji fantastyki i szkodliwych trendów, które nieustannie ją trawią.

„Prawdziwe problemy związane z narkotykami zaczęły się po tym jak Harlan Ellison, w antologii zatytułowanej Dangerous Visions, napisał we wstępie do jednego z moich opowiadań, że „powstało pod wpływem LSD”, co oczywiście mijało się z prawdą. Chęć rozgłosu, która powodowała Harlanem, sprawiła, że miałem opinię ostrego ćpuna. W kolejnym wydaniu antologii pozwolono mi sprostować w posłowiu tę informację, lecz szkoda została już wyrządzona.”

Zupełnie inaczej wygląda historia z perspektywy Nicolasa Brady’ego, którego kreacja również okazuje się być, de facto, alter ego autora. Opisy jego przeżyć, wizje kontaktowania się z bytem wyższym, historie otrzymywania rozmaitych “pakietów” informacji, w dużej mierze stanowią literackie odzwierciedlenie tego wszystkiego, co Philip K. Dick twierdził, że sam przeżył. Jego narracja przepełniona jest narkotycznymi, przypominającymi biblijne wizje opisami “tripów”, w trakcie których stopniowo zaczyna się przed nim odsłaniać prawda o rzeczywistości, która jawi się jako miejsce manicheistycznej walki o wyzwolenie ludzkości z uścisku wiecznej tyranii. Pełno jest tutaj odwołań do chrześcijańskiej teologii, a zwłaszcza do filozofii gnostycznej, która, od czasu wydarzeń z 1974 roku, stała się jednym z głównych filarów myślowych Philipa K. Dicka, nieustannie poszukującego odpowiedzi na swoje obsesje w różnych źródłach. Akcja w książce stopniowo przedstawia losy bohaterów na przestrzeni kilkunastu lat. Elementy fantastyczne (nie licząc faktu, że akcja rozgrywa się w alternatywnej rzeczywistości) stanowią tutaj element przeżycia indywidualnego. Stanowią właściwie składnik historii, do którego istnienia właściwie nie można mieć absolutnej pewności. Należą one bardziej do strefy wiary, do subiektywnego pojmowania i odkrywania rzeczywistości niż do strefy powszechnej i obiektywnej.

Wydane po śmierci autora Radio Wolne Albemuth zyskało na tyle sporą popularność wśród fanów jego twórczości, że na jej podstawie powstało kilka innych dzieł. Kilka lat temu w USA, miała miejsce premiera fanowskiej adaptacji filmowej. Wcześniej zaś, w roku 1988, Stuart Hamm – gitarzysta basowy, znany m.in. ze współpracy z Joe Satrianim, wydał swój pierwszy solowy album, który zatytułował (niespodzianka) Radio Free Albemuth, w którym część nazw utworów nawiązuje do nazw dzieł Philipa K. Dicka. Poniżej znajdziecie, moim zdaniem, najciekawszy utwór z tego albumu.

Radio Wolne Albemuth można interpretować wielowarstwowo. Z jednej strony można uznać publikację za swoistą maskę, pod którą znaleźć można zapis i próbę autoanalizy przeżyć i odrębnych stanów świadomości, których pisarz doświadczył w swoim życiu. Można ją odczytać jako zgrabnie napisaną dystopijną powieść z dość oryginalnie przedstawionym, ale uniwersalnym przesłaniem. Można również, w końcu, potraktować Radio Wolne Albemuth jako metaliteracki zgryźliwy komentarz autora na temat fantastyki, własnej twórczości i jej recepcji. W każdym z tych odczytań czytelnik będzie miał do czynienia z zajmującą lekturą, którą być może trudno jest uznać za pozycję obowiązkową dla fanów gatunku, ale fani twórczości Philipa K. Dicka nie powinni być zawiedzeni.

Be First to Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *